Mehmet Şahin

Mehmet Şahin


Bilgi Toplum İlişkisi

28 Kasım 2020 - 22:42

Bilgi:
Öncelikle bilgi, tüm zamanlarda insanların hayatta kalmasında, gelişiminde, düşünce ve davranışlarının şekillenmesinde en önemli unsur olmuştur (Uçak, 2010). Bilginin kelime anlamına baktığımızda; insan aklının alabileceği gerçek, olgu ve ilkelerin tümüne verilen ad ve subje ile obje arasındaki ilişkiden doğan her türlü ürün ( Wikipedia). Gibi anlamlara geldiğini görmekteyiz. Orta çağda ise bilgi “şekil vermek” anlamında kullanılırken daha sonraları “herhangi bir şeyin bir başkasına iletilmesi” şekline dönüşmüştür. İngiliz filozof, Francis Bacon Yeni Atlantis kitabında “Bilgi güç kaynağıdır” der. Bilginin çok yönlü tükenmez bir güç kaynağı olduğunu söyler. Nietzsche ise “The Will to Power” eserinde bilgiyi, hakikatı veren değil daha çok güç elde etmeyi sağlayan beşeri bir etkinlik olarak tanımlar. Bilgi sözcüğünün çok eski bir tarihi olmasına rağmen net bir tanımını yapmak oldukça zordur. 
Bilgi Toplum İlişkisi:
Bilgi toplum ilişkisini anlayabilmek için ikisi arasındaki ortak noktaları tespit edip birleştiği yerleri görmemiz gerekmektedir. Toplumu, makro (büyük topluluklar) ve mikro (küçük topluluklar) olmak üzere ikiye ayırırsak, bilgiyi de bütünsel olarak bilgi sistemi ve bilgi türleri olarak iki kısma ayırabiliriz. İkisi arasındaki ilişkiyi anlamak için bilgi sistemini bütüncül ve/veya birimlerine göre ve topum sistemini bütüncül ve/veya birimlerine göre karşılaştırmak gerekir. Aşağıda bu ifade net şekilde açıklanacaktır. Daha açık bir ifadeyle bilgi-toplum ilişkisini üç düzeyde ele alabiriz. Birinci düzey; iki sistem arasındaki makro seviyedeki ilişki: Her toplumun genel bir bilgi sistemi vardır, bu sistem içerisinde tüm bilgi türleri yer almaktadır. Örneğin; tarım toplumlunda, bilimsel bilgi, dini bilgi, teknik bilgi, naiv hayat bilgisi, felsefe bilgisi yer almaktadır. Ama teknik, naiv hayat bilgisi ve dini bilginin önceliği daha fazladır. Burada naiv hayat bilgisi toplumun kültürel kodlarını oluşturur. Bilginin toplumsallık derecesi arttıkça önem kazanmaktadır, sanat ve felsefi bilgi burada ikinci planda kalmaktadır. Toplum tarzı genel olarak kendine özgünlüklerle bir bilgi sistemi oluşturmaktadır. İkinci düzey; iki ayrı sistemin alt birimleri arasındaki ilişki: farklı toplum düzeyleri farklı bilgi tür ve şekillere yönelir. Örneğin; sınıflar ile politik bilgi, sanayi kuruluşu ile teknolojik bilgi, tarikat ile dini bilgi ve aydın ile bilimsel bilgi arasına bir ilişki söz konusudur. Mesela sekülerler; tüm bilgi türleriyle iç içe olsalar da önceledikleri bilgi daha çok bilimsel bilgidir. Bu kesim genel olarak nesnel, somut açıklama veren bilgiye yönelir. Hatta diğer bilgi türlerine de bilimsel bilginin penceresinden bakarlar. Üçüncü düzey; bilgi ya da toplumsal sistemlerden her hangi birisinin karşı tarafın bir alt birimiyle olan ilişkisi: dini bir cemaatın, bir sosyal sınıfın ve aydın bir kesimin, genel bilgi sistemiyle ilişkisi ve yine politik, bilimsel, dini ve teknik bilgi türlerinin, genel toplumsal sistemle ilişkisi. Mesela dini bir cemaatın, başta dini bilgi olmak üzere tüm bilgi türleriyle ilişkisi ya da sosyal sınıfın, politik bilgi başta olmak üzere tüm bilgi türleri ile ilişkisi. 
Schultz, bireyler, etrafındaki dünyayı sahip oldukları bilgiler ışığında anlarlar der. Biz bilgilerimizin perspektifinden dünyayı anlarız. Yani dindar biri dünyaya, dini bilginin perspektifinden bakar ve öyle anlamaya çalışır. Seküler biri ise dünyaya bilimsel bilginin perspektifinden bakar ve öyle anlamaya çalışır. Makro açıdan baktığımızda da muhafazakar toplumlar ile seküler toplumlar arasında da böyle bir ilişkiden söz edebiliriz. Genel olarak bir bilgi-toplum ilişkisinden söz edecek olursak, bilgi ile toplum arasında bir denklik olduğunu söyleyebiliriz. Bilgi sosyal varlığın ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde bir bilgi örgüsüne girmekte ve aynı şekilde de toplumsal sistem var olan bilgi örgüsüne göre şekillenmektedir diyebiliriz.

YORUMLAR

  • 2 Yorum
  • Ömer Çadırcı
    1 ay önce
    Bildiğimiz kadar anlariz anladığımız kadar biliriz.
  • Ahmet Konaklı
    1 ay önce
    Bilgi hayatımızın ayrılmaz bir parçası gerçekten de o bizim içimizde biz onlar bizim içimizde.